تاریخچه:
استفاده از اورانیوم
به شکل
اکسیدطبیعی آن به سال 79 میلادی بر می گردد یعنی زمانی که این عنصر برای اضافه
کردن رنگ زرد به سفال
لعابدار استفاده شد (شیشه زرد با یک در صد اورانیوم در نزدیکی ناپل
ایتالیا کشف شده است.)
کشف این عنصر به شیمیدان آلمانی به نام مارتین هنریچ کلاپرس اختصاص داده شد که در
سال 1789 اورانیوم را به صورت قسمتی از کانی که آن را pitchblende
نامید کشف شد. نام این عنصر را بر اساس سیاره اورانوس که هشت سال قبل از آن کشف شده
بود برگزیده شد .این عنصر در سال 1841 به صورت فلز جداگانه توسط eugne melchior
peligot استفاده شد.
در سال 1896 Henri
Becquerel فیزیکدان فرانسوی برای اولین بار به خاصیت
رادیو اکتیویته آن پی برد.
در پروژه
Manhattan نامهای Tuballoy و Oralloy برای اورانیوم طبیعی و اورانیوم غنی شده
بکار برده شد. این اسامی هنوز نیز برای اورانیوم غنی شده و اورانیوم طبیعی بکار
برده میشوند.
در آغاز
قرن بیستم تفحص و جستجو برای یافتن معادن رادیو اکتیو در ایالات متحده آغاز شد.
منابع رادیوم که حاوی کانی های اورانیوم نیز می بودند برای استفاده آنها در رنگ
ساعت های شب نما و دیگر ابزار جستجو شدند. در طی
جنگ جهانی دوم اورانیوم از نظر اهداف دفاعی اهمیت پیدا کرد. در سال 1943
Union Mines Development Corporation کنگره ای را در کلرادو
به منظور استفاده ارتش از قدرت اتمی در پروژه Manhattan
تشکیل داد.
برای اطمینان از ذخایر کافی اورانیوم این کنگره US Atomic Enecry Act of 1946 را
ایجاد و
کمیسیون انرژی اتمی را بوجود آورد. در دهه 1960
ملزومات ارتش تزلزل یافت و در اواخر سال 1970دولت
برنامه تهیه اورانیوم خود را کامل کرد. همزمان با همین مساله بازار دیگری بوجود آمد
که درواقع همان کارخانه های نیروگاه های هسته ای اقتصادی بود.
ترکیبات:
تترا فلوروئید اورانیوم UF4که به نمک سبز معروف است یک محصول میانی
هگزافلورید اورانیوم میباشد. هگزا فلورید اورانیوم UF6 جامد است که در
دمای بالای 56 درجه سانتیگراد بخار میشود. UF6 ترکیب اورانیوم است که
برای دو فرایند غنی سازی Gaseous
Diffusion و Centrifuge استفاده میشود. و در صنعت با نام ساده Hex خوانده
میشود.
Yellowcake اورانیوم غلیظ شده است. نام این عنصر بدلیل رنگ و شکل آن در هنگام تولید
میباشد اگرچه تولید امروزه Yellowcake بیشتر به رنگ سبز مایل به سیاه میگراید تا
زرد. Yellowcake تقریبا 70 تا 90 درصد اکسید اورانیوم دارد. U3O8
Diuranate آمونیوم محصول جنبی تولید Yellowcake میباشد که رنگ آن زرد درخشان
میباشد. که گاهی اوقات باعث اشتباه شده و Yellowcake نامیده میشود اما این نام درست
این محصول نمیباشد.
پیدایش:
اورانیوم عنصر طبیعی است که تقریبا در تمام سنگها آب و خاک به میزان کم یافت میشود.
و بنظر می رسد که مقدار آن از Antimony،
برلیوم،
کادیوم، جیوه، طلا، نقره و تنگستن بیشتر باشد و این فراوانی در حد آرسنیک و
مولیبدنیوم است. این عنصر در بیشترکانی های اورانیومی از قبیل Pitchblende،Uraninite
،Autunite,،
Uranophane, tobernite
و Coffinite
یافت میشود.
مقدار بیشتری از اورانیوم در موادی از قبیل صخره های فسفاتی و کانیهای مانند Lignite
و Monazite
یافت میشود. که بیشتر برای مصارف اقتصادی از همین منابع استخراج می شود. از آنجا که
اورانیوم
نیمه عمر رادیو اکتیوی طولانی 4.47x109 سال برای U-238 دارد مقدار
آن همیشه در زمین ثابت میماند.
بنظر میرسد که فرو پاشی اورانیوم و واکنشهای هسته ای آن با
توریوم همان منبع گرمایی عظیمی است که در هسته زمین، باعث ذوب شدن قسمت خارجی
هسته زمین گردیده و باعث ایجاد حرکت
پوسته ای زمین می شود.
معدن اورانیوم صخره ای است که تمرکزهای اورانیومی میباشد که مقدار اقتصادی ان یک تا
چهار پوند اکسید اورانیوم در هر تن میباشد که تقریبا 0.05 تا 0.20 درصد اکسید
اورانیوم دارد.
تولید و توزیع:
اورانیوم اقتصادی از طریق تقلیل
هالیدهای اورانیوم با خاک فلزات قلیایی تولید می شود. همچنین فلز اورانیوم می
تواند از طریق عمل الکترولیز 5KUF
یا Uf4 که در CaCl2
و NaCl
حل شده است بدست آید. اورانیوم خالص نیز از طریق
تجزیه حرارتی هالیدهای اورانیوم حاصل میشود.
در سال 2001
مالکان راکتورهای هسته ای غیر نظامی آمریکا از این کشور و منابع خارجی 21300 تن
اورانیوم خریداری کردند. قیمت پرداخت شده برای هر کیلوگرم اورانیوم حدودا 26.39
دلار بود که در مقایسه با سال 1998
16% کاهش داشت. در سال 2001 ایالات متحده 1018 تن اورانیوم از 7 عملیات معدنی در
غرب رود میسیسیپی تولید کرد.
اورانیوم بیشتر توسط فرانسوی ها در کشورهای جهان توزیع شده است.
معمولا کشورهای بزرگتر اورانیوم بیشتری در مقایسه با کشورهای کوچکتر تولید میکنند.
چراکه گسترش و توزیع اورانیوم در جهان یک شکل و یکنواخت است. کشور استرالیا ذخایر
بسیار زیادی از این عنصر دارد که تقریبا 30% ذخایر دنیا را شامل میشود.
ایزوتوپها:
اورانیوم طبیعی از 3 ایزوتوپ U-238, U-235, U-234 تشکیل شده است که U-238
فراوان ترین آنها (99.3%) میباشد. این سه ایزوتوپ رادیو
اکتیو بوده که نیمه عمر آنها عبارت است از U-235 4.5x109 سال که
پایدارترین آنها میباشد. U-235 7x108 سال و U234 2.5x105
سال.
ایزوتوپهای اورانیوم میتوانند از هم جدا شوند تا تمرکز یک ایزوتوپ بر دیگری را
افزایش دهند. این فرایند "غنی
سازی" نام دارد. وزن U-235 برای غنی شدن باید 0.711 درصد افزایش یابد. اورانیوم
م235 برای استفاده در
سلاحهای هسته ای و نیروگاه های اتمی مناسب تر است . این فرایند مقادیر بسیاری
اورانیوم بوجود می آورد که در U-235 تخلیه میشوند و خالصترین اورانیوم یعنی U238
اورانیوم خالی یا DU نام دارد. اگر ایزوتوپ 235 بخواهد تخلیه شود باید وزنش 0.711
درصد کم شود.
هشدار ها:
تمام ترکیبات اورانیوم سمی و رادیو اکتیو هستند. سمی بودن این عنصر میتواند کشنده
باشد. در مقادیر بسیار کم خاصیت سمی بودن این عنصر به کلیه آسیب میرساند. خواص
رادیو اکتیوی این عنصر نیز سیستماتیک و نظام بند است. در کل ترکیبات اورانیوم به
سختی جذب روده و ریه میشوند و خطرات رادیولوژیکی آن باقی میماند. فلز خالص اورانیوم
نیز خطر آتش سوزی به همراه دارد.
فرد ممکن است با تنفس غبار اورانیو م در هوا یا خوردن و آشامیدن آب و غذا در معرض
این عنصر قرار بگیرد. البته بیشتر این عمل از طریق خوردن آب و غذا صورت میگیرد. جذب
روزانه اورانیوم در غذا 0.07 تا 1.1 میکروگرم میباشد. مقدار اورانیوم در هوا معمولا
بسیار ناچیز است. افرادی که در کنار تاسیسات هسته ای دولت و یا معادن استخراج
اورانیوم زندگی میکنند بیشتر در معرض این عنصر قرار می گیرند.
اورانیوم ممکن است که درطریق تنفس یا بلع و یا در موارد استثنایی از طریق شکافی روی
پوست وارد بدن شود. اورانیوم توسط پوست جذب نمیشود و ذرات
آلفای ساتع شده از این عنصر نمیتواند به پوست
نفوذ کند. بنابر این اورانیومی که خارج از بدن باشد نمیتواند به اندازه اورانیوم
داخل بدن مضر و خطرناک باشد. اگر اورانیوم به بدن وارد شود ممکن است موجب سرطان شده
یا به کلیه ها آسیب برساند.
|